Sınır dışı etme kararı, yabancının Türkiye’deki yaşamını, aile bağlarını ve çalışma düzenini doğrudan etkileyen idari bir işlemdir. Kararın gerekçesi, tebliğ tarihi ve yabancının kişisel koşulları birlikte değerlendirilmelidir. Dava süresinin kısa olması nedeniyle kararın gecikmeden incelenmesi önem taşır.
Kararın tebliği
Sınır dışı etme kararı, gerekçeleriyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Kişi bir avukat tarafından temsil edilmiyorsa kararın sonucu, itiraz usulü ve süresi hakkında bilgilendirilmelidir.
Tebliğ belgesi; kararın hangi tarihte öğrenildiğinin, dava süresinin ne zaman başladığının ve kararın hangi gerekçeye dayandığının belirlenmesi bakımından temel belgedir.
İdare mahkemesine başvuru süresi
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu uyarınca yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı, sınır dışı etme kararına karşı kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişinin, başvurusunu kararı veren makama da bildirmesi gerekir.
İdarenin savunmasının verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır. Başvuru; dosyanın tekemmülünden, ara karar ya da duruşma yapılması gereken hâllerde ise bu işlemlerin tamamlanmasından itibaren on beş gün içinde sonuçlandırılır. Bu on beş günlük süre dava açıldığı gün başlamaz.
Mahkemenin bu konuda verdiği karar kesindir. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez.
7533 sayılı Kanun’la yapılan bu değişiklik, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra açılan davalara uygulanır.
Süre hesabı her durumda somut tebliğ belgesi üzerinden yapılmalıdır.
Karar hangi yönlerden incelenir?
Değerlendirmede özellikle şu başlıklar önem taşıyabilir:
- Kararın kanuni ve somut gerekçesi
- Kişinin Türkiye’deki aile ve özel hayatı
- İkamet, çalışma ve önceki başvuru durumu
- Geri gönderileceği ülkede karşılaşabileceği bireysel riskler
- Sağlık durumu, yaş, engellilik veya özel ihtiyaçlar
- Kanunda sınır dışı edilemeyecek kişiler arasında bulunup bulunmadığı
- İşlemin ölçülülüğü ve usul işlemleri
Her dosyada ileri sürülebilecek hususlar yabancının bireysel durumuna göre değişir.
İdari gözetim kararı farklıdır
Sınır dışı etme kararı ile idari gözetim kararı aynı işlem değildir. Hakkında sınır dışı etme kararı bulunan yabancının geri gönderme merkezinde tutulmasına ilişkin idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Bu başvuru idari gözetimi kendiliğinden durdurmaz.
İdari gözetimin devamının gerekli olup olmadığı idare tarafından düzenli olarak değerlendirilir. Koşulların ortadan kalktığı veya değiştiği ileri sürülerek yeniden başvuru yapılması mümkündür. İdari gözetime alternatif yükümlülükler ayrıca değerlendirilmelidir.
Başvuruda önem taşıyabilecek belgeler
Başvurunun değerlendirilmesinde aşağıdaki belgeler önem taşıyabilir:
- Sınır dışı etme kararı ve tebliğ belgesi
- İdari gözetim kararı ve periyodik değerlendirme kararları
- Pasaport ve kimlik belgeleri
- İkamet veya çalışma izni belgeleri
- Evlilik, çocuklar ve aile bağlarını gösteren belgeler
- Sağlık raporları
- Geri gönderileceği ülkedeki bireysel riske ilişkin belgeler
- Önceki idari veya yargısal başvurular
Belgelerin önemi ve ağırlığı her dosyada farklıdır.
Bilgilendirme notu: Bu yazı genel bilgi niteliğindedir. Yedi günlük süre başta olmak üzere süre hesabı somut tebliğe göre yapılmalıdır. Sınır dışı etme, idari gözetim ve uluslararası koruma kararları farklı başvuru yollarına tabidir.